. بلندتر شدن ساختمانها، الزاماً به معنای توسعهیافتگی نیست و اگر زیرساختها لحاظ نشوند، ما شاهد شکلی تازه از همان مشکلاتی خواهیم بود که امروز در بخشهایی از غرب مازندران مشاهده میشود.
بلندمرتبهسازی در شهرهای میتواند مسیر تازهای برای سرمایهگذاری و رونق اقتصادی ایجاد کند؛ اما پرسش اصلی این است که آیا زیرساختهای این شهرها برای پذیرش چنین سطحی از تراکم آماده هستند یا خیر.
تأمین پایدار آب، تعیین تکلیف فاضلاب، ظرفیت شبکه برق و گاز، توسعه حملونقل عمومی، کنترل ترافیک، مدیریت پسماند و حفاظت از محیط زیست، وجود ماشین آلات مجهز آتش نشانی جهت اطفا حریق باید پیش از آغاز موج جدید ساختوساز مورد توجه قرار گیرد.در غیر این صورت، بلندتر شدن ساختمانها الزاماً به معنای توسعهیافتگی بیشتر نخواهد بود و ممکن است شکلی تازه از همان مشکلاتی را ایجاد کند که امروز در بخشهایی از غرب مازندران مشاهده میشود.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار مازندران با تأکید بر ضرورت تدوین ضوابط جامع برای بلندمرتبهسازی در استان، گفت: آثار و تبعات توسعه ساختمانهای بلندمرتبه محدود به محدوده جغرافیایی محل ساخت نیست و باید تأمین زیرساختهای مورد نیاز این طرحها از ابتدا در فرآیند صدور مجوز و طراحی پروژهها لحاظ شود.
در آیندهای نزدیک، مازندران ممکن است به یکی از استانهای پیشرو در توسعه شهری تبدیل شود یا اینکه در اثر سوءمدیریتها و فقدان زیرساختها، با بحرانهایی جدی روبهرو شود. بلندمرتبهسازی در مازندران با تمام چالشها و فرصتهایش، نیازمند یک ارزیابی دقیق و برنامهریزی مدون است تا از تبدیل شدن این استان به قربانی توسعه بیرویه جلوگیری شود.
در چنین شرایطی، بلندمرتبهسازی در حدود ۲۷ شهر استان بهعنوان یکی از راهکارهای استفاده بهینهتر از زمین مطرح شده؛ راهکاری که قرار است بخشی از نیاز توسعه شهری را بدون گسترش بیرویه محدوده شهرها پاسخ دهد.
با این حال، تجربه توسعه شهری نشان داده است که افزایش ارتفاع ساختمانها به خودی خود به معنای حل مسئله زمین نیست. آنچه اهمیت دارد، قرار گرفتن این سیاست در چارچوب طرحهای شهری، ضوابط تراکم و ارتفاع، ظرفیت شبکه معابر و خدمات، قوانین انتقال زمین و سازوکارهای نظارت بر ساختوساز است.
پشت بحث بلندمرتبهسازی، مسئلهای قدیمیتر درباره نحوه رشد شهرها وجود دارد؛ اینکه شهرها تا چه اندازه باید به سمت اراضی پیرامونی گسترش پیدا کنند و چه میزان از ظرفیت آنها باید در داخل محدوده موجود مورد استفاده قرار گیرد.
تجربه توسعه شهرها نشان داده است که توسعه افقی، علاوه بر مصرف زمین، هزینه تأمین شبکههای آب، برق، گاز، راه و سایر خدمات را نیز افزایش میدهد. در مازندران این موضوع اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا توسعه شهر به سمت اراضی پیرامونی میتواند با اراضی کشاورزی و طبیعی تداخل پیدا کند.
آنچه در نهایت سرنوشت بلندمرتبهسازی در مازندران را تعیین میکند، تعداد طبقات ساختمانها نیست؛ بلکه کیفیت برنامهریزی برای آینده شهرهای استان است. بلندمرتبهسازی تنها زمانی میتواند به یک راهکار تبدیل شود که در چارچوب طرحهای شهری و متناسب با ظرفیت واقعی هر شهر اجرا شود.
مازندران بیش از آنکه به توسعه شتابزده نیاز داشته باشد، به الگویی روشن برای استفاده از زمین، حفظ ظرفیتهای طبیعی و ساماندهی رشد شهرها نیازمند است. در چنین الگویی، ارتفاع باید یک ابزار برنامهریزی باشد، نه هدف توسعه.
یکی از حیاتیترین و در عین حال نادیده گرفتهشدهترین ابعاد بلندمرتبهسازی، مسئله «ایمنی و عملیات اطفای حریق» است. باید صادقانه پرسید: آیا شهرهای مازندران در حال حاضر، ماشینآلات مجهز و تخصصی مورد نیاز برای عملیات در ساختمانهای بلند را دارا هستند؟
تجربه سالیان سال خدمت در سازمان آتشنشانی به ما میآموزد که اطفای حریق در برجها، با ساختمانهای کوتاه متفاوت است و نیازمند تجهیزات روز، ماشینهای پلهبلند مدرن و از همه مهمتر، نیروهای آموزشدیده و متخصص در عملیات نجات از ارتفاع است. بدون وجود این امکانات، بلندمرتبهسازی تنها به معنای افزایش ریسک جانی است. مردم نباید در برجهای بلند زندگی کنند اما در لحظه بحران، با کمبود تجهیزات مواجه شوند؛ آرامش شهروندان در سکونتگاههای بلند، تنها زمانی تامین میشود که زیرساختهای آتشنشانی، پیش از ساخت اولین طبقه اضافی، ارتقا یافته باشد.
تأمین پایدار آب، تعیین تکلیف فاضلاب، ظرفیت شبکه برق و گاز، توسعه حملونقل عمومی و مدیریت پسماند، همگی زنجیراتی هستند که اگر یکی از آنها گسسته شود، توسعه عمودی به یک کابوس شهری تبدیل خواهد شد. بلندتر شدن ساختمانها، الزاماً به معنای توسعهیافتگی نیست و اگر زیرساختها لحاظ نشوند، ما شاهد شکلی تازه از همان مشکلاتی خواهیم بود که امروز در بخشهایی از غرب مازندران مشاهده میشود.
از متولیان امور شهری و کمیتههای برنامهریزی استان مطالبه میشود: پیش از آنکه مازندران قربانی توسعه بیرویه شود، ارزیابی دقیقی از ظرفیت شبکههای خدماتی و بهویژه توان عملیاتی آتشنشانی در هر شهر انجام دهند. ارتفاع باید ابزاری برای برنامهریزی باشد، نه هدف توسعه. کیفیت زندگی و ایمنی شهروندان باید بر تعداد طبقات اولویت داشته باشد.