دکتر یزدانپناه: واردات در زمان برداشت، ضربهای به روحیه تولیدکنندگان است
کمال آنلاین : برنج به عنوان یکی از محصولات استراتژیک و حیاتی در سبد غذایی ایرانیان، همواره در نقطه تلاقی منافع کشاورزان و نیاز مصرفکنندگان قرار داشته است. در حالی که استان مازندران با تکیه بر شالیزارهای گسترده، بازوی اصلی تولید این محصول در کشور است، اما تضاد در سیاستهای وارداتی و افزایش هزینههای تولید، چالشی جدی برای تولیدکنندگان ایجاد کرده است. در این گزارش، به بررسی وضعیت تولید، کسری بازار و تحلیل کارشناسی اثرات واردات بر روی روان بازار و اقتصاد کشاورز میپردازیم.
آمار و ارقام: نگاهی به ظرفیت تولید و نیاز ملی
بر اساس دادههای موجود، استان مازندران با ۲۳۵ هزار هکتار شالیزار، حدود ۴۰ درصد از کل برنج کشور را تولید میکند و پیشبینی میشود امسال ۱.۸ میلیون تن شلتوک در این استان برداشت شود. در سطح ملی، تولید سالانه برنج بین ۲.۲ تا ۲.۷ میلیون تن برآورد شده است، در حالی که نیاز واقعی کشور ۳.۱۵ میلیون تن است. این یعنی کشور با کسری حدود ۱ میلیون تنی برنج مواجه است.
با این حال، یک چالش اساسی در لایه تولید وجود دارد؛ افزایش هزینههای کاشت، داشت و برداشت در کنار سهم بالای واسطهها در مراحل شالیکوبی، بستهبندی و توزیع، باعث شده است هزینه تمام شده محصول افزایش یابد (در حدود ۵۰۰ هزار تومان) و در بسیاری از موارد، تولید این محصول استراتژیک برای کشاورز صرفه اقتصادی نداشته باشد.
جنگ استدلالها: واردات؛ ضرورت بازار یا ضربه به تولید؟
در مواجهه با کسری یک میلیون تنی برنج، دو دیدگاه متضاد شکل گرفته است:
- مخالفین واردات: بر لزوم حمایت از درآمد شالیکاران، جلوگیری از افت قیمت برنج ایرانی و ایجاد فرصت فروش محصول داخلی بدون رقابت با کالاهای خارجی تأکید دارند.
- موافقان واردات: معتقدند تولید داخلی پاسخگوی نیاز کشور نیست و واردات برای کنترل قیمتها، تأمین بازار و جلوگیری از نوسانات شدید قیمت ضروری است.
تضاد در تصمیمگیریها و اثرات روانی
دکتر یزدانپناه، مدیرعامل مرکز بینالمللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران، در بررسی این چالشها به نکتهای کلیدی اشاره میکند. وی معتقد است مشکل اصلی، «نبود یک برنامه جامع و واحد» در بدنه تصمیمگیران است. به گفته وی، تضاد میان نگاه «حقوق مصرفکننده» و «منافع کشاورز» باعث ایجاد سیاستهای متناقض شده است.
دکتر یزدانپناه تأکید میکند که مصرفکننده بخشی جدانشدنی از زنجیره تولید است و هرگونه نادیده گرفتن نیاز او، منجر به شکست در روند کلی تولید خواهد شد. لذا تدوین برنامهای که تمامی ارکان زنجیره تأمین (از تولید تا مصرف) را پوشش دهد، ضرورتی اجتنابناپذیر است.
هشدار درباره واردات در بازه زمانی برداشت
وی خاطرنشان کرد که در بازه زمانی برداشت، بازار به دلیل عرضه محصول داخلی در وضعیت «اشباع» قرار دارد و نیازی به واردات خارجی نیست. ورود برنج خارجی در این بازه حساس، فراتر از کمبود کالا، اثرات روانی مخربی بر کشاورزان و فعالان بازار دارد و موجب تزلزل اعتماد تولیدکنندگان و کاهش انگیزههای تولیدی در سالهای آتی خواهد شد.
در پایان، از تلاشها و پیگیریهای مستمر استاندار محترم در راستای حل این چالشها و حمایت از تولیدات داخلی قدردانی میگردد.