دکتر حمید طاهریپور، بنیانگذار و مدیر گروه بینالمللی اکسین، معتقد است عبور از شرایط کنونی تنها با اتکا به منابع طبیعی امکانپذیر نیست و توسعه پایدار نیازمند حکمرانی هوشمند، سرمایهگذاری، فناوری، زیرساختهای دیجیتال و تعامل مؤثر با اقتصاد جهانی است.
کمال آنلاین : در حالی که اقتصاد ایران همچنان تحت تأثیر تحولات منطقهای و تداوم شرایط جنگی با چالشهایی همچون افزایش نااطمینانی، محدودیتهای سرمایهگذاری و اختلال در زنجیرههای تأمین مواجه است، بیش از هر زمان دیگری ضرورت بازتعریف مسیر توسعه صنعتی کشور احساس میشود.
دکتر حمید طاهریپور، بنیانگذار و مدیر گروه بینالمللی اکسین، معتقد است عبور از شرایط کنونی تنها با اتکا به منابع طبیعی امکانپذیر نیست و توسعه پایدار نیازمند حکمرانی هوشمند، سرمایهگذاری، فناوری، زیرساختهای دیجیتال و تعامل مؤثر با اقتصاد جهانی است. او در گفتوگو با جهان صنعت به مناسبت روز ملی صنعت و معدن، از نقش تعیینکننده بخش خصوصی، الزامات حفظ تولید در شرایط جنگی، فرصتهای پیشروی اقتصاد ایران و چشمانداز توسعه صنعتی کشور سخن میگوید.
**روز ملی صنعت و معدن امسال در شرایطی فرا رسیده که اقتصاد ایران همچنان تحت تأثیر تحولات منطقهای و شرایط جنگی قرار دارد. این شرایط چه مسئولیتی را متوجه بخش خصوصی میکند؟
روز ملی صنعت و معدن امسال صرفاً یک مناسبت تقویمی نیست؛ بلکه فرصتی برای بازاندیشی درباره مسیر آینده اقتصاد کشور است. تجربه ماههای گذشته نشان داد که در شرایط بحران، این بخش خصوصی بود که در بسیاری از حوزهها اجازه نداد زنجیره تأمین، تولید و خدمات دچار اختلال جدی شود. به اعتقاد من، دوران کنونی بیش از هر زمان دیگری به کارآفرینان، سرمایهگذاران و مدیرانی نیاز دارد که نگاه بلندمدت داشته باشند و بتوانند در کنار دولت، موتور تولید و توسعه را روشن نگه دارند.
اگر بخواهیم از شرایط فعلی عبور کنیم، باید اقتصاد را از مدیریت روزمره به سمت مدیریت توسعهمحور ببریم. امروز سرمایهگذاری، نوآوری و بهرهوری سه ضلع اصلی حفظ تولید و تقویت اقتصاد کشور هستند.
**شما سالها در حوزه صنعت، معدن، انرژی، گردشگری و پروژههای زیرساختی فعالیت کردهاید. امروز مهمترین چالش صنعت ایران را چه میدانید؟
به نظر من، مهمترین چالش صنعت ایران، نااطمینانی است. سرمایه از بیثباتی فرار میکند. وقتی فعال اقتصادی نتواند افق دو یا سه سال آینده را پیشبینی کند، طبیعی است که سرمایهگذاری را به تعویق بیندازد.
در کنار این موضوع، باید به مسئله فناوری نیز توجه کنیم. صنعت امروز دیگر فقط ماشینآلات و کارخانه نیست. رقابت جهانی بر پایه داده، هوش مصنوعی، اتوماسیون، زنجیرههای هوشمند تأمین و مدیریت دانش شکل گرفته است. اگر این تحول را نپذیریم، حتی با داشتن منابع غنی معدنی و انرژی نیز مزیت رقابتی خود را از دست خواهیم داد.
**گروه اکسین طی سالهای اخیر در حوزههای متنوعی از معدن و انرژی تا گردشگری و پروژههای بینالمللی حضور داشته است. فلسفه این تنوع فعالیت چیست؟
ما همیشه تلاش کردهایم به جای نگاه بخشی، نگاه زنجیرهای داشته باشیم. اقتصاد امروز شبکهای است؛ معدن بدون لجستیک، انرژی بدون فناوری، گردشگری بدون زیرساخت و تجارت بدون ارتباطات بینالمللی نمیتواند موفق باشد.
به همین دلیل فعالیتهای گروه اکسین در حوزههای مختلف مکمل یکدیگر هستند. در داخل کشور پروژههای عمرانی، گردشگری، معدنی و صنعتی را دنبال میکنیم و در خارج از کشور نیز تلاش کردهایم از طریق سرمایهگذاری و اجرای پروژههای توسعهای، ارتباط مؤثری با اقتصاد جهانی برقرار کنیم. این ارتباط صرفاً به معنای حضور در بازارهای خارجی نیست؛ بلکه انتقال تجربه، فناوری و استانداردهای مدیریتی نیز بخشی از این رویکرد است.
**یکی از پروژههای شاخص شما، «اکسین ایزدشهر» است. این پروژه چه جایگاهی در توسعه اقتصادی شمال کشور دارد؟
اکسین ایزدشهر صرفاً یک پروژه ساختمانی نیست. نگاه ما از ابتدا ایجاد یک اکوسیستم گردشگری، اقامتی، خدماتی و اقتصادی بوده است؛ مجموعهای که بتواند علاوه بر ارتقای کیفیت خدمات، اشتغال پایدار ایجاد کند و زمینه جذب سرمایه را فراهم آورد.
اگر بخواهیم گردشگری را به یک صنعت درآمدزا تبدیل کنیم، باید پروژههایی با استانداردهای بینالمللی اجرا شود. ایران ظرفیتهای طبیعی فوقالعادهای دارد، اما این ظرفیتها زمانی به ثروت تبدیل میشوند که زیرساخت مناسب، مدیریت حرفهای و سرمایهگذاری بلندمدت در کنار هم قرار گیرند.
**در شرایط کنونی، جذب سرمایهگذاری برای پروژههای بزرگ تا چه اندازه امکانپذیر است؟
سرمایه همیشه به دنبال امنیت، ثبات و چشمانداز روشن است. هرچه بتوانیم فضای کسبوکار را پیشبینیپذیرتر کنیم، امکان جذب سرمایه نیز بیشتر خواهد شد. سرمایه خارجی نیز جایگزین سرمایه داخلی نیست؛ بلکه مکمل آن است و میتواند به انتقال فناوری، ارتقای بهرهوری و توسعه بازارها کمک کند.
ایران از نظر منابع، موقعیت جغرافیایی و سرمایه انسانی ظرفیتهای کمنظیری دارد. اگر بسترهای لازم فراهم شود، میتوانیم سهم بیشتری از سرمایهگذاریهای منطقهای و بینالمللی را جذب کنیم.
**شما بارها بر اقتصاد دادهمحور و توسعه زیرساختهای دیجیتال تأکید کردهاید. این موضوع چه ارتباطی با صنعت دارد؟
امروز داده همان نقشی را در اقتصاد ایفا میکند که نفت در دهههای گذشته داشت. کارخانهای که نتواند اطلاعات تولید، بازار، مصرف و زنجیره تأمین را تحلیل کند، در آینده توان رقابت نخواهد داشت.
صنعت ایران باید از تولید سنتی به تولید هوشمند حرکت کند. این تحول بدون زیرساخت دیجیتال، اینترنت پایدار، آموزش نیروی انسانی و سرمایهگذاری در فناوری امکانپذیر نیست. اگر بخواهیم در اقتصاد جهانی سهمی داشته باشیم، باید این تغییر را بپذیریم.
**با توجه به شرایط منطقه، چشمانداز اقتصاد ایران را چگونه میبینید؟
با وجود همه دشواریها، من نسبت به آینده خوشبین هستم؛ زیرا ایران از ظرفیتهای فراوانی برخوردار است. اما این ظرفیتها زمانی به رشد اقتصادی تبدیل میشوند که ثبات، شفافیت، سرمایهگذاری، نوآوری و تعامل اقتصادی در کنار هم قرار گیرند.
تجربه کشورهای مختلف نشان داده است که توسعه تنها با اتکا به منابع طبیعی حاصل نمیشود. آنچه مسیر پیشرفت را تعیین میکند، کیفیت نهادها، دانش مدیریتی، فناوری، سرمایه انسانی و توانایی اتصال به اقتصاد جهانی است.
در پایان، اگر بخواهید پیامی به صنعتگران و معدنکاران کشور در روز ملی صنعت و معدن بدهید، چه خواهید گفت؟
صنعتگران و معدنکاران ایران در سالهای اخیر، بهویژه در شرایط دشوار کنونی، نشان دادهاند که حفظ تولید را یک مسئولیت ملی میدانند. استمرار فعالیت واحدهای تولیدی در چنین شرایطی، سرمایه ارزشمندی برای اقتصاد کشور است.
امیدوارم با همدلی میان دولت، بخش خصوصی و جامعه تخصصی، بتوانیم موانع پیشروی تولید را کاهش دهیم و مسیر توسعه صنعتی کشور را با قدرت بیشتری ادامه دهیم. آینده اقتصاد ایران را نه صرفاً منابع طبیعی، بلکه کیفیت مدیریت، نوآوری، فناوری، سرمایه انسانی و اعتماد به توان بخش خصوصی.
با توجه به اینکه گروه اکسین در حوزه معدن، انرژی، تجارت، گردشگری و پروژههای بینالمللی فعالیت دارد، از نگاه شما مهمترین مزیت اقتصادی ایران برای تبدیل شدن به یک قدرت منطقهای چیست؟
به اعتقاد من، بزرگترین مزیت ایران تنها منابع طبیعی نیست. بسیاری از کشورها منابع طبیعی فراوان دارند، اما نتوانستهاند به اقتصادهای پیشرو تبدیل شوند. مزیت واقعی ایران، ترکیب موقعیت ژئوپلیتیکی، نیروی انسانی متخصص، ذخایر معدنی، دسترسی همزمان به بازارهای آسیای میانه، قفقاز، خلیج فارس و اروپا و همچنین ظرفیت بالای بخش خصوصی است.
اگر این ظرفیتها در قالب یک راهبرد منسجم کنار هم قرار گیرند، ایران میتواند به هاب تولید، ترانزیت، انرژی و خدمات منطقه تبدیل شود. البته تحقق این هدف مستلزم توسعه زیرساختهای حملونقل، لجستیک، بنادر، فناوری اطلاعات و همچنین ایجاد ثبات در فضای کسبوکار است.
ما در گروه اکسین طی سالهای گذشته تلاش کردهایم فعالیتهای خود را صرفاً محدود به یک صنعت نکنیم؛ زیرا معتقدیم توسعه زمانی اتفاق میافتد که میان بخشهای مختلف اقتصاد پیوند ایجاد شود. معدن به صنایع فرآوری نیاز دارد، گردشگری به زیرساخت، تجارت به لجستیک و همه این بخشها به سرمایه و فناوری وابستهاند. آینده متعلق به مجموعههایی است که بتوانند این زنجیره ارزش را بهصورت یکپارچه مدیریت کنند.
**در سالهای اخیر بارها بر اهمیت حضور شرکتهای ایرانی در بازارهای بینالمللی تأکید کردهاید. این حضور چه دستاوردی برای اقتصاد کشور دارد؟
فعالیت در بازارهای بینالمللی فقط به معنای صادرات کالا نیست. وقتی یک شرکت ایرانی در کشورهای دیگر سرمایهگذاری میکند یا پروژه اجرا میکند، در واقع در حال انتقال دانش مدیریتی، استانداردهای بینالمللی، فناوری و شبکههای ارتباطی به داخل کشور است.
تجربه فعالیتهای بینالمللی گروه اکسین نیز نشان داده که حضور در اقتصاد جهانی باعث افزایش کیفیت مدیریت پروژهها، ارتقای استانداردها و آشنایی با شیوههای نوین تأمین مالی میشود. این تجربهها در نهایت به توسعه پروژههای داخلی نیز کمک میکند.
امروز اقتصادها دیگر بهصورت جزیرهای عمل نمیکنند. زنجیرههای ارزش جهانی، سرمایهگذاری مشترک و انتقال فناوری، سه رکن اصلی رشد اقتصادی هستند. هرچه ارتباط شرکتهای ایرانی با این شبکهها بیشتر شود، امکان رقابت آنها نیز افزایش خواهد یافت.
البته این موضوع به معنای نادیده گرفتن ظرفیتهای داخلی نیست؛ بلکه هدف آن است که توانمندیهای ایران در مقیاس جهانی معرفی شود و شرکتهای ایرانی بتوانند سهم بیشتری از بازارهای منطقهای و بینالمللی به دست آورند.
**شما بهعنوان مدیری که هم در حوزه تولید و هم در عرصه سرمایهگذاری و پروژههای بزرگ فعالیت داشتهاید، چه توصیهای به نسل جوان کارآفرینان و فعالان اقتصادی دارید؟
مهمترین توصیه من این است که نگاه کوتاهمدت را کنار بگذارند. توسعه اقتصادی یک مسیر بلندمدت است و موفقیتهای پایدار یکشبه به دست نمیآید.
نسل جدید باید بیش از گذشته به دانش، فناوری، آموزش مستمر و شناخت بازارهای جهانی توجه کند. امروز دیگر سرمایه مالی تنها عامل موفقیت نیست؛ سرمایه انسانی، قدرت تحلیل داده، نوآوری و توانایی کار تیمی اهمیت بسیار بیشتری پیدا کرده است.
از سوی دیگر، کارآفرینی فقط ایجاد یک کسبوکار نیست؛ بلکه مسئولیت اجتماعی نیز به همراه دارد. هر پروژهای که اجرا میشود، اگر بتواند اشتغال ایجاد کند، کیفیت زندگی مردم را ارتقا دهد و ارزش افزوده خلق کند، در حقیقت بخشی از فرآیند توسعه ملی است.
من همیشه معتقد بودهام که ایران سرزمین فرصتهاست. شاید امروز مسیر فعالیت اقتصادی دشوارتر از گذشته باشد، اما هر دوره دشوار، فرصتهای جدیدی نیز خلق میکند. مدیران و کارآفرینانی موفق خواهند بود که بتوانند این فرصتها را زودتر از دیگران تشخیص دهند، تصمیمهای جسورانه اما حسابشده بگیرند و نگاه خود را به آینده معطوف کنند.