بانکها میتوانند نقش محوری در تبدیل مراتع لاریجان به قطب پایدار گیاهان دارویی ایفا کنند
منطقه لاریجان در شهرستان آمل از دیرباز به دلیل آبوهوای کوهستانی، خاک حاصلخیز و مراتع گسترده، مأمن طبیعی بسیاری از گیاهان دارویی بوده است. این منطقه که در دامنههای البرز جای گرفته از ظرفیتهایی برخوردار است که کمتر در سایر نقاط کشور یافت میشود.
رویش طبیعی گونههایی همچون آویشن، گل گاوزبان و باریجه در دامنههای این منطقه نشان میدهد که لاریجان میتواند بهراستی به یکی از قطبهای تولید گیاهان دارویی کشور بدل شود با این حال آنچه این ظرفیت بالقوه را به بالفعل تبدیل میکند، تنها وفور منابع طبیعی نیست بلکه نیازمند برنامهریزی دقیق، سرمایهگذاری هدفمند و بهویژه حمایتهای مالی سازمانیافته است در این میان بانکها نقش کلیدی بر عهده دارند.
نهادهای بانکی نه فقط بهعنوان مراکز پولی بلکه بهعنوان موتور محرک توسعه اقتصادی شناخته میشوند. هرگاه بخش کشاورزی و تولیدی بخواهد گامی نو در مسیر رشد بردارد، بیشک نخستین نگاهها به سمت بانکها دوخته میشود.
تولید و فرآوری گیاهان دارویی در لاریجان نیز از این قاعده مستثنا نیست. بهرهبرداران مراتع و کشاورزان محلی هرچند آشنا به خاک و گیاهاند اغلب فاقد منابع مالی کافی برای آغاز یا توسعه فعالیتهای خود هستند در چنین شرایطی حمایت اعتباری و تأمین سرمایه توسط بانکها میتواند سرنوشت فعالیت آنان را تغییر دهد.
زمانی که یک کشاورز در لاریجان بخواهد از برداشت سنتی و پراکنده گیاهان دارویی فاصله بگیرد و به کشت اصولی و علمی روی آورد، ناگزیر به تأمین بذر اصلاحشده، تجهیزات آبیاری، زمین آمادهسازیشده و نیروی انسانی متخصص است. همه این موارد هزینهبرند و بدون پشتیبانی مالی امکان تحقق نمییابند.
بانکها با فراهم کردن تسهیلات و وامهای هدفمند، میتوانند این مانع اولیه را از پیش پای کشاورز بردارند اما نقش آنها به همینجا ختم نمیشود. پس از مرحله کشت، نوبت به فرآوری و بازاریابی محصولات میرسد؛ جایی که ارزش افزوده اصلی شکل میگیرد. اگر محصول خام بدون بستهبندی یا فرآوری راهی بازار شود، سهم کشاورز و منطقه از آن ناچیز خواهد بود اما با وجود کارگاههای خشککنی، عصارهگیری و بستهبندی، میتوان محصولی عرضه کرد که چند برابر ارزش اقتصادی داشته باشد. ایجاد چنین زیرساختهایی نیازمند سرمایهگذاریهای سنگین است و بانکها قادرند با ورود به این حوزه، آینده اقتصادی لاریجان را متحول کنند.
از سوی دیگر یکی از نگرانیهای اصلی کشاورزان و بهرهبرداران مراتع، ریسک بالای فعالیت کشاورزی است. تغییرات اقلیمی، خشکسالی، آفات و بیماریها میتواند زحمات یک ساله را از بین ببرد. در اینجا نیز بانکها میتوانند با طراحی سازوکارهای حمایتی و بیمهای، امنیت خاطر لازم را برای فعالان فراهم آورند.
هنگامی که کشاورز بداند در صورت بروز خسارت، پشتوانهای برای جبران وجود دارد با آرامش بیشتری به سمت کشت گیاهان دارویی روی میآورد. این احساس امنیت مالی، خود بزرگترین مشوق برای سرمایهگذاری در این حوزه است.
لاریجان نه تنها از نظر طبیعی بلکه از نظر موقعیت اجتماعی و اقتصادی نیز ظرفیت ویژهای دارد. مردمان این منطقه از دیرباز با مراتع و منابع طبیعی خو گرفته و شیوههای سنتی بهرهبرداری را میشناسند. اگر بانکها بتوانند این دانش بومی را با سرمایه و فناوری روز پیوند دهند، الگویی از توسعه پایدار شکل خواهد گرفت که هم به حفظ مراتع کمک میکند و هم درآمدی پایدار برای خانوارهای محلی به همراه دارد.
ترکیب این دو عامل ( دانش سنتی و سرمایه مدرن ) همان چیزی است که میتواند آیندهای روشن برای لاریجان رقم بزند.
نقش بانکها همچنین فراتر از حوزه مالی مستقیم است، این نهادها میتوانند زمینهساز همکاری بین دستگاههای مختلف شوند. هنگامی که یک بانک منابعی را به طرحهای گیاهان دارویی اختصاص دهد به طور طبیعی سایر نهادهای دولتی، دانشگاهها و مراکز پژوهشی نیز به سمت مشارکت و همکاری سوق داده میشوند در نتیجه زنجیرهای از همکاری شکل میگیرد که نتیجه آن چیزی جز توسعه همهجانبه منطقه نخواهد بود.
اگر به لاریجان نه فقط به عنوان یک منطقه جغرافیایی، بلکه به عنوان بخشی از آینده اقتصادی کشور نگاه کنیم، درمییابیم که بانکها میتوانند نقش سازندهای در ایجاد قطبهای تولید گیاهان دارویی در شمال ایران ایفا کنند.
تصور کنید که در آیندهای نزدیک، برندهای شناختهشدهای با نام و نشان لاریجان در بازارهای داخلی و خارجی عرضه شوند و این نام نه تنها با آبهای گرم و طبیعت زیبای خود، بلکه با کیفیت و اصالت گیاهان دارویی نیز شناخته شود، تحقق چنین رویایی بدون حمایت بانکی امکانپذیر نیست.
در نهایت، میتوان گفت که لاریجان امروز در آستانه یک فرصت تاریخی قرار دارد. طبیعت سخاوتمند این منطقه بستر لازم را برای تولید گیاهان دارویی فراهم کرده است اما این بستر بدون سرمایهگذاری و حمایت مالی همچون زمینی حاصلخیز ولی بیدانه خواهد بود.
بانکها میتوانند همان دانهای باشند که در این زمین کاشته میشود و با پرورش و رشد آن، ثمرهای ارزشمند برای کشاورزان، منطقه و حتی اقتصاد ملی به بار میآورند اگر این نگاه آیندهنگرانه و توسعهمحور در نظام بانکی کشور تقویت شود، لاریجان بهزودی میتواند به یکی از کانونهای اصلی اقتصاد سبز ایران تبدیل گردد.
نویسنده: امید رنجبر عمرانی